DOKÜMANLAR
Tire Kültürü
El Sanatları | El Sanatları |
|
|
![]() Tire'nin Batı Anadolu'da en eski yerleşim birimlerinden biri olması nedeniyle zengin bir kültürel birikimi vardır. Kentin ana yollar üzerinde bulunmayışı, Türk kültürünün değişik alanlarını kapsayan özelliklerini korumada etkili olmuştur. Kentteki ilk dönem zengin aşiret ve oba yerleşimi de buna eklenince, el sanatlarında Türk kültürünün kendine özgü yapısı özünü kaybetmeden günümüze dek ulaşabilmiştir. Tire el sanatları içinde, urgancılık, semercilik, keçecilik, yorgancılık, hasırcılık, mutafcılık, nalıncılık, beledi ve oyacılık gibi kendi öz kültürümüzün ürünleri başta gelmektedir. Bu sanatlarda el emeği, göz nurunun yanısıra Türk zekasının da işleyişi ayrı bir değer taşımaktadır. Tire'nin tarihi gelişimi içinde Tekstil Sanayi'nin de fevkalâde bir konumda bulunduğunu, özellikle belirtmek gerekir. Yalnız Batı Anadolu'da değil, Osmanlı toprakları içinde, dokuma endüstrisinin en gözde kentlerinden birinin Tire olduğu kuşkusuzdur. Beylikler Devrinden itibaren, Tire�deki dokuma tezgâhları, evlerde yoğun bir gelişim göstermiştir. Bu evlerde dokunan ve işlenen çevreler, peşkirler, bohça, yatak ve yastık örtüleriyle bez levhalar, klaptan işlemeli yazmalar, pazara hazır hale getirilir, bürümcük denen gömleklikler ve çarşaflıklar ise üretimin ana elemanları içinde, geniş bir yer bulurdu. Bu üretimler içinde yer alan ve Tire ile özdeşleşmiş bir ürün olan "Beledi Dokuması"nı özellikle vurgulamak gerekmektedir. Günümüzde tek tezgâh ile yaşam savaşı veren bu dokuma türü, diğer tezgâh türlerine göre, daha şanslı olmuştur. Yakın tarihe kadar Beledi Dokuması'nın çeşitli türleri vardı. Bunlara ait iki çeşidin Avrupa' ya ihraç edildiği kayıtlara geçmiştir. Sırası gelmişken, şunu da belirtelim ki, 19.cu yüzyıla gelinceye kadar, bu dokuma için, 60 tezgâh, gecegündüz çalışmıştır. Tire halkının yorgan, yastık ve minder kılıfı olarak, yüzyıllar boyu kullandığı bu dokuma, aynı zamanda perde ve yatak örtüsü olarak da üretilmiştir.Kent ve ova köylerindeki kadınların kullandığı "Peştamal", dağ köylerindeki kadınların ise, "Önbezi" dedikleri dokuma türünün kullanımı, Tire tarihindeki tezgâh yaygınlığının bir diğer göstergesidir. Ev ve hamam havlularından peşkirlere, alacala'lardan feraceye kadar, dokumanın zenginliği, 15. yüzyıldan beri, Tire'ye damgasını vurmuş gibidir. Özellikle "Tire Peşkiri" olarak bilinen dokuma, Osmanlıda, literatüre bile girmiştir. Tire'deki el sanatlarının, Türk kültürünün kendine has yapısını kaybetmeden, günümüze kadar ulaşabilmiş olması, büyük mutluluktur. kaynak:tire.bel.tr |
| < Önceki | Sonraki > |
|---|