Tire  tarihinde  ikinci  dönem,  Türklerin Batı Anadolu'yu ele  geçirmeleriyle   başlar.  Bizans sonrasında,  adına Beylik Devri dediğimiz bu dönem, yüz yıllık bir zaman dilimini  kaplamaktadır ki, diğer bir rakamsal ifadeyle,15. yüzyıla kadar uzanır.
    14 yüzyılın başlarından itibaren kentte,  Türkmen tesirli Oğuz  Boylarına  ait sosyal  doku, kent coğrafyasını, doğudan batıya  doğru  saran   Heteroksi  özellikli, Babalar    yoğunluğu gösterir.  Tire'nin yaslandığı dağ eteklerini,  doğudan batıya doğru mekân tutan  Baba Zaviyeleri Yöre güvenliğinin adeta sigortası gibidir. Oysa  tarih  yazımına  alınmayan  bu  �Dede-Baba� liderler,  büyük bir  ihtimalle  Tire' nin  fethinde, aşiret liderleri görevini ifa etmişlerdir. Bu Türkmen Beyleri, Asyatik Türk kültürünün, kırsal kesimde yaşayan ve özenle korunan, �Dede� kimlikli unsurlarıdır. Bu   unsurlar, Tire' de   Şaman- İslâm hamurunu yoğuran hoşgörüyü, yani dinsel özgürlüğü, yaşamın  yeni yorumu olarak sunan süreç adlarıdır. Bu  dönemdeki  Tire' nin   oluşumunda, böyle bir  dinsel  özgürlüğün önemli  payı vardır.
    Tire'nin  Bizans'tan  alınışı, 1300' lü yılların başında gerçekleşmiştir. Önce Menteşe  Bey'in damadı ve Menteşe Ordularının Başkumandanı  Emir  Sasa  Bey   tarafından  zorlanan Kent, 1304-1308 yıllarında, Türklerle Bizanslılar arasında defalarca el değiştirdikten sonra nihayet, 1308 yılında,  kesin  olarak Türk egemenliğine geçmiştir. Belgelere göre Sasa Bey, yalnız Tire'nin değil, bölgenin de  ilk fâtihidir o dönemlerde� Daha sonra, Aydınoğlu Mehmet  Bey, Sasa Bey'in elinden bölgeyi  alarak, Aydınoğulları Beyliği�ni kurmuştur. İki Beyin  egemenlik  savaşında  Mehmet  Bey  galip gelmiş,  Sasa Bey  ise yapılan  savaşta  ölmüştür. Tire'deki  �Kesikbaş� adlı yatırın, büyük  bir  ihtimalle  Sasa  Bey'e ait  olduğu ,  bugün bile Tire halkınca  dile  getirilmektedir.
Bölge coğrafyasının, Aydınoğullarının   egemenliğine  geçmesinden itibaren, önce Birgi  ve sonra da         Tire'nin  idâri  merkezler olduğu  anlaşılmaktadır. Türkler  öncesi  tarih, kültür  ve inançların zengin birikimine sahip olan Tire'nin , Beylikler  Devri  sürecinde de, sanat ve mimaride, kendilerine özgü bir  yapı özelliğini ortaya koyduğu görülür. Bu  yeni  Türk kentine, o  tarihten  itibaren, 200'ü aşkın Oğuz kaynaklı aşiret, oba  ve  oymak  halkının  yerleştirildiği  görülmektedir. Bu gelişmelerin Tire'nin ekonomik büyümesine  katkıda    bulunduğu  gibi, folklorik  zenginliğine büyük bir katkısı olmuştur.  
Aydınoğlu Beyliğinin  1402 Ankara Savaşı'ndan  sonraki yönetim kenti Tire olmuş, İsa Beyin oğullarından  Musa ve İkinci Umur Bey'ler, babalarının ölümünden sonra, Beyliği Tire'den yönetmişlerdir. Yine Ankara Savaşı�ndan sonra kışı geçirmek için, Tire'ye gelen Timur ve, Osmanlı' ya karşı örgütlenen Şeyh Bedrettin, tarihsel belgelerin yanı sıra, anonim bilgilerin de günümüze dek ulaşmasını sağlamışlardır.

kaynak: tire.bel.tr

{mosgoole}